Điều chỉnh tập đoàn vi trùng đường ruột có thể giải quyết được rất nhiều bệnh nan y

Tại sao có người ăn ít mà mập trong khi có người ăn nhiều lại gầy, nhất là khi cả hai cùng trong 1 gia đình ăn thức ăn phần lớn giống nhau. Tại sao cùng ăn giống nhau mà người thì khoẻ mạnh đến già, người thì bị mất trí nhớ, run chân tay (Parkinson).  Mới đây ăn cả tháng thức ăn gốc thực vật, mà tôi lại bị dị ứng nổi mề đay ngứa ngáy khi ăn dâu tây, một thứ trái cây mà trước đây tôi thích ăn mà không hề bị dị ứng. Sao lạ kỳ vậy?

Sau khi tìm tòi đọc tài liệu nghiên cứu, tôi mới khám phá rằng cái tất cả là do đám vi trùng đường ruột chịu trách nhiệm hết. Mỗi người có một tập thể vi sinh đường ruột khác nhau. Nó lành mạnh thì người khoẻ mạnh. Nó mất thăng bằng thi sinh ra đủ thứ bệnh tuỳ tình trạng mất thăng bằng.

Tôi bèn uống mỗi ngày 1 viên thuốc bổ sung vi trùng đường ruột (probiotics) loại 100 tỉ CFU (đơn vị lập đoàn) một viên. Chỉ sau 1 ngày tôi thử ăn lại 5-6 trái dâu tây lớn thì thấy không bị dị ứng gì nữa.

Theo tài liệu nghiên cứu tóm lược dưới đây, quý bạn sẽ thấy chỉ cần điều chỉnh lại tập thể vi trùng (hay vi sinh) đường ruột cho thăng bằng lành mạnh, chúng ta có thể gỉam một cách đáng kể những triệu chứng bịnh mãn tính như trầm cảm lo âu, ợ chua trào ngược (reflux),  phong thấp khớp, bịnh tim mạch, bịnh mập ngoài ý muốn, suy giảm trí nhớ, bịnh rụng tóc, bịnh gút – suy thận, bịnh nhức đầu mãn tính, bịnh mất ngủ, tiểu đường loại 1, bịnh viêm chàm da, bịnh vãy nến, rối loạn tiêu hoá, đau cơ (fibromyalgia) …

Duy trì tập thể vi trùng đường ruột lành mạnh sẽ giúp chúng ta phòng tránh hữu hiệu hầu hết mọi thứ bệnh. Cách lập lại và duy trì trạng thái lành mạnh cho tập đoàn vi sinh đường ruột là uống thuốc bổ sung vi sinh (probiotics) và  ăn uống đều đặn mỗi ngày thức ăn lên men như sửa chua sống (live culture yogurt), kefir, kim chi, dưa chua sống đủ loại rau cải

Tóm tắt về tập thể vi sinh đường ruột

Tập thể vi sinh trong cơ thể chúng ta, chủ yếu là ở đường ruột, sống trong cơ thể chúng ta từ thuở khai thiên lập địa. Nhưng mới đây khoa học gia mới khám phá ra rằng vi sinh đường ruột không ngừng liên lạc với tế bào thần kinh. Từ đó hệ vi sinh đường ruột được gọi là “não bộ thứ hai”.

Tập đoàn vi sinh đường ruột chiếm 80% hệ miễn nhiễm của cơ thể nên vô cùng quan trọng cho sức khoẻ. (Levy, 2016). Tập đoàn vi sinh lành mạnh lý tưởng gồm 85% là vi sinh hiền, và 15%  vi sinh độc (Ken Silvers, 2019). Tỉ lệ vi sinh độc cao hơn 15% sẽ làm tập thể vi sinh mất thăng bằng. Khi thăng bằng ở tỉ lệ 85:15 thì vi sinh hiền kiềm chế được vi sinh độc.

Các công trình nghiên cứu mới đây cho thấy rằng cải thiện tập đoàn vi sinh đường ruột là cần thiết để cải thiện hầu hết mọi thứ bịnh, từ bịnh tâm thần (trầm cảm, lo âu, tự kỷ- autism, mất trí nhớ), phong thấp, tiểu đường, rối loạn tiêu hoá, bệnh da liễu, rụng tóc, tim mạch, lên cân/ sụt ký ngoài ý muốn đến các bệnh tự miễn nhiễm và dị ứng. (Levy, 2016)

Tập thể vi sinh đường ruột  chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố từ di truyền, tuổi tác, phái tính, và chế độ ăn uống. Vi vậy tập đoàn vi sinh đường ruột của mỗi người khác nhau và gồm hàng tỉ tỉ vi sinh, phần lớn là vi trùng không hại đến sức khoẻ chúng ta.

Vai trò của tập đoàn vi sinh đường ruột gồm:

  • Giúp sản xuất hoc môn, ví dụ như serotonin, hoc môn gây cảm giác vui.
  • Phụ giúp rút ra năng lượng và chất dinh dưỡng, khoáng chất, chất đạm cơ bản, axit béo, và chất kháng oxit hoá. (Thiếu vi sinh có vai trò này vì thế làm cho chúng ta thiếu dinh dưỡng, đưa đến nhiều thứ bịnh mãn tính, mặc dầu ăn uống nhiều).
  • Quản lý khẩu vị và trọng lượng cơ thể
  • Tiêu hoá chất xơ làm cho phân không bị lỏng.
  • Kiểm soát  tính tình, động cơ và sức khoẻ trí óc.
  • Giúp phòng ngừa cảm cúm.
  • Giúp chữa lành cơ bắp và thương tích (Levy , 2016)

Một trong những  vai trò quan trọng nhất của vi sinh tốt (loại hiền gọi là probiotics) trong đường ruột là đóng góp làm mạnh hệ miễn nhiễm cho cơ thể, giúp cơ thể chống sự xâm lăng của các chất độc và vi trùng độc xãy ra hằng ngày (Levy, 2016)

Tập thể vi sinh đường ruột thường bị biến đổi trở thành không lành mạnh vì những yếu tố sau đầy:

  • Cơ thể tiếp xúc với chất bẩn và chất độc trong môi sinh
  • Ăn uống thức ăn không đủ chất kháng viêm
  • Dùng thuốc có chất độc, kể cả thuốc do bác sĩ kê toa , nhất là thuốc kháng sinh và thuốc không cần toa bác sĩ.
  • Hút thuốc lá
  • Bị căng thằng cao độ
  • Và tiếp cận mầm bệnh của nhữnng người bị bệnh.

Hiện nay, khoa học khẳng định là tập thể vi sinh đường ruột không lành mạnh làm khởi phát những bịnh sau đây:

  • Dị ứng thức ăn
  • Ho suyễn
  • Tiểu đường
  • Phong thấp, thấp khớp (arthritis)
  •  Đau xơ cơ (Fibromyalgia)
  • Viêm chàm da (eczema) và bịnh vảy nến (psoriasis)
  • Chậm phục hồi sau động kinh, thương tích cột sống hay tai biến mạch máu não (stroke)
  • Hội chứng loạn chuyển hoá (metabolic syndrome) và bịnh tim mạch.

Bệnh tự miễn   

Bệnh tự miễn như như đau cơ (fibromyalgia), đa xơ cơ (Multiple sclerosis) phong thấp khớp (rheumatoid arthritis), tiểu đường loại 1, viêm chàm da (eczema), Bịnh vãy nến (psoriasis) là những bịnh do tế bào phòng thủ của cơ thể tấn công phá huỷ những tế bào của cơ thể vì lầm tưởng đó là vật lạ tấn công cơ thể.

Khám phá mới nhất cho biết các vi sinh trong màng ruột già có thể liên lạc với các tế bào phòng thủ của hệ miễn nhiễm. Nếu hệ vi sinh đường ruột mất thăng bằng (nhiều vi sinh độc hơn vi sinh hiền) thông tin từ vi sinh đường ruột tới hệ miễn nhiễm có thể bất bình thường và gây bịnh tự miễn. Vì vậy, những bệnh tự miễn trên đều liên quan đến tình trạng vi sinh đường ruột mất thăng bằng. (levy, 2016)

Bây giờ người ta biết rằng khi mầm bịnh (pathogens) đi vào cơ thể qua thức ăn, thức uống và tiếp cận độc tố, hệ vi sinh có thể bị rối loạn, gây viêm tại chổ và viêm khắp người.

Tình trạng viêm này tạo nên một quy trình độc hại vòng vo vì nó thay đổi hệ vi sinh đường ruột, phá hỏng ranh giới lành mạnh giữa đường ruột và phần còn lại của cơ thể, giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng, gây rò rỉ ruột và những triệu chứng dính tới tình trạng tự miễn. Những triệu chứng này gồm cả bịnh da liễu, ăn không tiêu; lo âu, mất ngủ vì tính tình bất thường, đau khớp và mệt mỏi. Giống Lactobacillus casei Shirota là một trong nhứng giống vi trùng đường ruột được nghiên cứu cho thấy là ảnh hưởng giúp kiểm soát phản ứng viêm. (Levy, 2016)

Trầm cảm và lo âu:

Kết quả một công trình nghiên cứu 2011 trên chuột chứng minh là cho chuột ăn vi sinh hiền (probiotics) rõ ràng giảm hành vi biểu hiện lo âu và trầm cảm so với chuột không được ăn.

Những giống vi sinh đường ruột có thể giảm lo âu và trầm cảm gồm Lactobacillus acidophilusLactobacillus casei, and Bifidobacterium bifidum, mặc dầu không chắc chắn là có hiệu quả có mọi người. (Levy, 2016)

Chúng ta cũng có thể nhớ rằng trầm cảm và lo âu là một trong những triệu chứng thiếu vitamin B nhất là B3, là những vitamin cơ thể phải nhờ vào vi sinh đường ruột sản xuất va cung cấp. Hệ vi sinh đường ruột mất thằng bằng với không đủ vi sinh tốt mà nhiều vi sinh xấu sẽ đưa đến tình trạng thiếu Vitamin B.

Vì vậy, uống vitamin B để cải thiện chứng trầm cảm và lo âu sẽ đem lại kết quả nhanh nhưng tăng cường hệ vi sinh là cách lâu dài và trị tận gốc.

Mập và Lên ký ngoài ý muốn

Nghiên cứu mới nhất đây cho thấy tình trạng ăn quá nhiều và mập phì liên quan đến trạng cơ thể bị mất đi một số vi sinh tốt trong đường tiêu hoá. Một số nghiên cứu khác cho thấy những người mập phì có quá nhiều hai loại vi sinh đường ruột loại độc là bacteroides and firmacutes. Loại vi sinh này sinh chất độc nội tiết (endotoxins) chuyển hoá gây viêm, làm màng nhờn đường ruột đưa đến tình trạng rò rỉ ruột. Cách căn bản giảm diệt vi sinh độc hại là đưa và nuôi dưỡng nhiều vi sinh hiền trong đường ruột.

Hệ vi sinh mất thăng bằng cũng làm cơ thể giữ lại khối lượng mỡ trong người thay vì chuyển mỡ thành năng lương khi cần. Một số vi sinh độc hại lại giảm độ nhạy cảm giác no.

Khoa học gia thừ đưa vi sinh của chuột mập phì vào chuột bình thường thì chuột bình thường cũng trờ nên mập phì dầu ăn ít hơn trước. Làm ngược lại cũng cho thấy khi đưa vi sinh đường ruột của chuột bình thường vào chuột mâp phì, chuột mập phì giảm cân và kiềm chế việc ăn uống hơn. (Levy, 2016).

Những giống vi sinh được kết quả nghiên cưu cho thấy có công dụng nhất trong việc giảm mở xung quanh nội tạng, và vùng bụng gồm (theo thứ tự công hiệu nhất):

  1. Bifidobacterium lactis
  2. Lactobacillus amylovorus
  3. Lactobacillus fernentum
  4. Lactobacillus rhamnosus
  5. Lactobacillus gasseri

Sử dụng thuốc bổ sung vi sinh probiotics chứa ít nhất một vài giống vi sinh trên có lẽ là phương pháp đáng thử nghiệm cho những người muốn giảm cân. Nhưng nếu muốn có đủ cả 5 giống trên cho chắc ăn thì có thể thừ mua probiotics ở www.floraspring.com mà không sợ mất tiền vì họ đảm bảo hoàn tiền 100% trong vòng 90 ngày. Có thể xem phản hồi của người dùng ờ đó trước khi mua .

Chứng trào ngược a xit (Ợ chua) (Reflux)

Hầu như ai cũng thỉnh thoảng bị ợ chua. Nhưng có loại ợ chua bình thường không gây thiệt hại cho  thực quản, và tự nó dứt, Có chứng ợ chua mãn tính gây thương tích cho thực quản.

Triệu chứng bệnh ợ chua có thể có gồm

  • Đau cháy ngực (heart burn)
  • Thức ăn, uống trào ngược lên thực quản
  • Đau ngực
  • Cảm giác đau, cháy trong thực quản
  • No hơi
  • Thường phải ho cho thông cổ
  • Khàn giọng
  • Ho mãn tính
  • Buồn nôn
  • Sình bụng
  • Bụng khó chịu
  • Ăn mau no

Các triệu chứng ợ chua trào ngược thức ăn thường kéo dài khi hệ vi sinh đường ruột mất thăng bằng hay trường hợp, vi sinh tăng trường quá mức trong ruột non (SIBO).

Hai giống vi sinh đường ruột được nghiên cứu chứng nghiệm có tiềm năng cải thiện chứng trào ngược, ợ chua cho người lớn là:

Bifodobacterium bifidum YIT 10347 trong sửa chua và sản phầm vi sinh bổ sung.

Bifidobacterium lactis HN019 trong sản phẩm vi sinh bổ sung (probiotics supplement) (Kelsey Kennin)

Thông thừờng trong các sản phẩm vi sinh (probiotics) bổ sung và sửa chua, người ta chỉ đề tên giống vi sinh chứ không đề mã số. Khó mà biết được, chúng ta chỉ dựa vào tên khoa học mà hy vọng vi sinh cùng một giống -không nhiều thì ít- có lợi ích giống nhau.

Dầu sao đi nữa, theo kết quả nghiên cứu trên, tang cường hệ vi sinh với thuốc bổ sunh vi sinh có chức B. bifidum và B. lactis là phương pháp đáng thử nghiệm nếu chúng ta có triệu chứng trào ngược, ợ chua và đau cổ họng của mình.

Bệnh suy giảm trí nhớ (dementia)

Nghiên cứu gần đây về hệ vi sinh và bịnh suy giảm trí nhớ cho thấy hệ vi sinh đường ruột liên hệ trực tiếp tới mầm bịnh gây mất trí nhớ vì nó khởi phát bịnh rối loạn chuyển hoá (metabolic diseases) và khởi phát diễn trình viêm cấp thấp. Dùng bổ sung vi sinh (probiotics) để cải thiện hệ vinh đường ruột vì vậy có tiềm năng giúp phục hồi trí nhớ (Rashad Alkasir et al, 2016).  Càng ngày càng có nhiều bằng chứng từ nghiên cứu tiền lầm sàng (preclinical studies) và lâm sàng (clinical studies) cho thấy vi sinh hiền (tốt) có tiềm năng phòng ngừa và cải thiện triệu chứng Alzheimers. (Wong, Kobayashi & Xiao, 2018).

Bịnh Gút  (Gout) và Suy thận (kidney failure)

Gút là một bịnh rối loạn chuyển hoá trầm trọng thường gặp dẫn đến tình trạnhg suy thận.

Theo kết quả một cuộc nghiên cứu lâm sàng tại Ukraine, sau 10 ngày uống vi sinh hiền (probiotics) với giống vi sinh tuỳ theo triệu chứng bệnh mỗi người, 100 triệu đơn vị lập tập đoàn ( Colony forming units) mỗi ngày, những bịnh nhân được:

  • Hạ huyết áp
  • Giảm cân
  • Giảm mỡ vùng bụng và vòng bụng
  • Giảm kích cở vết thương và vết sẹo trên thận
  • Giảm kích cở tophi (sạn urat)
  • Mức axit uric và creatine trong máu trở lại bình thường.

(American Physiological Society, 2019)

Dùng thuốc bổ sung vi sinh hiền (probiotics) vì thế có thể là một cách chữa trị bệnh gout và suy thận đáng thử nghiệm.

Bịnh rụng tóc (hair loss)

Hệ vi sinh đường ruột có nhiều loại enzim để phá vỡ thức ăn và sản xuất nhữnhg chất dinh dưỡng vi mô thiết yếu mà cơ thể chúng ta khó có được như biotin (vitamin B7), vitamin K, niacin (vitamin B3) và axit folit (vitamin B9).

Biotin là vitamin B7 có nhiều trong nấm và đậu nành. Không có đủ vitamin B7 chúng  ta sẽ bị bịnh da liễu và rụng tóc. Một số vi sinh đường ruộc cũng có thể sãn xuất biotin trong khi có một số vi sinh khác phá vỡ và ăn mất biotin.

Một số khoa học gia Nhật đã dung chuột để nghiên cứu tìm thấy rằng nguyên nhân làm chuột rụng lông vì thiếu biotin liên hê đến hệ vi sinh đường ruột mất thăng bằng. Họ kết luận rằng tim biotin hay điều chỉnh hệ vi sinh đường ruột có thể ngưng tình trạng rụng tóc.

Tăng vi sinh sản xuật biotin (vi sinh hiền) để giảm/ diệt vi sinh ăn biotin (vi sinh độc) là cách điều chỉnh có thể làm ngưng và đảo ngược tình trạng rụng tóc. (Barford, 2018).

Theo kết quả nghiên cứu của Noda , Akasaka và Ohsug (1994) Bifidobacterium Bifidum có thể đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp biotin cho con người.

Như vậy, uống Biotin hoặc những thuốc bổ sung chứa biotin như Folexin (folexin.com) có kết quả nhanh và uống thuốc bổ sung vi sinh có B. Bifidum trị gốc có kết quả dài hạn là những cách đáng thử nghiệm nếu chúng ta bị rụng tóc nhiều hơn mình muốn.

Bịnh nhức đầu

Vì hệ vi sinh đường ruột liên lạc trực tiếp với não bộ và có vai trò quan trọng sản xuất nhiều hóc môn não bộ nên rất có thể có ảnh hưởng đến tình trạng nhức đầu và mất ngủ.

Theo nghiên cứu đăng trong tập san Cephalagia (chuyên về nhức đầu), 100 người gồm 50 người nhức đầu mãn tính và 50 người nhức đầu từng cơn tham dự thử nghiệm lâm sàng. Họ được cho sản phẩm vi sinh probiotics Bio-Kult® Advanced (14 giống vi sinh; 4 tỉ CFU một ngày) hay thuốc giả trong 8-10 tuần lễ. Kết quả cho thấy số lần nhức đầu giảm đáng kể (40-45%)cho cả hai nhóm khi dùng sản phẩm bổ sung vi sinh. Mực độ đau nhức cũng giảm đáng kể (29-03%) khi uống bổ sung vi sinh. Lượng thuốc giảm đau cần dung và thời gian đau nhức cũng giảm rất nhiều. (May, 2019).

Bịnh mất ngủ

Vi sinh tốt trong đường ruột được nghiên cứu khoa học xác nhận là có thể tăng mạnh lượng melatonin  bằng cách tăng lượng tryptophan trong máu. Melatonin là hoc môn có nhiệm vụ bảo trì đúng đắn chu kỳ thức ngủ của chúng ta.

Kết quả nghiên cứu y học cho thấy khi cơ thể thiếu melatonin thì chu kỳ thức ngủ bị rối loạn. Vì vậy tăng nhiều vi sinh đường ruột tốt sẽ bảo đãm cơ thể lúc nào cũng có đủ tryptophan, làm tăng lượng melatonin và ngủ ngon giấc.

Thể dục có công dụng tuyệt vời cho đường ruột và giấc ngủ. Theo kết quả nghiên cứu về thể dục cho thấy những người vận động thề dục đều đặn có nhiều loại và lượng vi sinh tốt trong đường ruột hơn là những người không hoạt động. Và lượng vi sinh tốt trong người có thể tăng 40% nhờ thể dục. (Morea, 2017)

Theo bài viết về Vitamin B, bịnh mất ngủ là một trong những triệu chứng thiều vitamin B. Mất thăng bằng vi sinh đường ruột là một trong những lý lo quan trọng gây nên thiếu vitamin B.

Nếu 2 giờ sáng quý bạn thức dậy và tự hỏi tại sao mình không ngủ lại được thì hãy nhớ đến các bạn bé nhỏ trong đường ruột. Để tâm nuôi dưỡng o bế hệ vi sinh đường ruột là cách tốt nhất để tái lập chu kỳ thức ngủ của mình, bắt đầu hưởng giấc ngủ thần tiên và những ngày vui kế tiếp (Morea, 2017)

Cách cải thiện hệ vi sinh đường ruột:

Chúng ta có thể bắt đầu cải thiện hệ vi sinh đường ruột của mình bằng cách tránh tối đa  thuốc kháng sinh, gia tăng ăn đa loại thức ăn chứa nhiều vi sinh tốt như sửa chua sống (live culture yogurt, kefir, kombucha), dưa chua kim chi, dưa cải chua đủ loại rau, natto, và dùng sản phẩm bổ sung vi sinh tốt (probiotics) chứa nhiều giống vi sinh tốt – ( 12 giống trở lên) và ít nhất mỗi ngày 30 tỉ CFU trở lên.

Chúng ta cần kiên nhẫn vì tập đoàn vi sinh đường ruột mỗi người khác nhau. Có triệu chứng có thể được giải quyết nhanh chóng với probiotics, như chứng dị ứng thức ăn. Nhưng phần lớn những chứng bịnh mãn tính có thể cần 12 tuần hoăc lâu hơn mới thấy cải thiện rõ ràng. Liều lượng probiotics cần dùng để lành mạnh hoá tập đoàn vi trùng đường ruột cũng thay đổi tuỳ tình trạng từng người. Chỉ dùng cho mục đích bảo trì chúng ta có thể chì cần 4-10 tỉ CFU vi trùng một ngày. Nhưng để cải thiện những bịnh nan y, chúng ta có thể cần từ 30 tỉ CFU đến 100 tỉ CFU vi trùng tốt trong 1 ngày.

Xin Lưu ý: Bài viết này chỉ có mục đích thông tin chứ không có tính cách tư vần hay khuyên dẫn.

References:

American Physiological Society (2019). Short-term probiotics regimen may help treat gout, kidney disease. Medical X press. https://medicalxpress.com/news/2019-10-short-term-probiotics-regimen-gout-kidney.html

Barford, K. K. (2018) Pattern hair loss could be due to gut bacteria. MedicalXpress. https://medicalxpress.com/news/2018-05-pattern-hair-loss-due-gut.html

Kelsey Kinney. Probiotics, The Gut. Should you take probiotics for Acid Reflux

https://kelseykinney.com/probiotics-for-acid-reflux/

Ken Silvers (2019). Benefits of Probiotics • Essential Network of Organisms! Probiotics Centre. https://probioticscenter.org/probiotics-benefits/

Levy, J. (2016) Gut Bacteria Benefits: Could Better Bacteria Actually Cure Your Condition?  https://draxe.com/health/gut-bacteria-benefits/

May, B. (2019). Multispecies Probiotics May Be Effective in Chronic, Episodic Migraine.ClinicalPain Advisor. https://www.clinicalpainadvisor.com/home/topics/migraine-headache/multispecies-probiotics-may-be-effective-in-chronic-episodic-migraine/

Morea, J. (2017). Is Gut Health The Key To A Good Night’s Sleep?Take care of the friendly flora within to help get the sleep you need. Thrive Global. https://medium.com/thrive-global/is-gut-health-the-key-to-a-good-nights-sleep-414e9e7df545

Rashad Alkasir, Jing Li, Xudong Li, Miao Jin, and Baoli Zhu. (2016) Human gut microbiota: the links with dementia development. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5291774/

Noda, H., Akasaka, N., and Ohsugi, M . Biotin Production by Bifidobacteria . J Nutr. Sci. Vitaminol., 40, 181-188, 1994. https://www.jstage.jst.go.jp/article/jnsv1973/40/2/40_2_181/_pdf

Wong, C.B., Kobayashi, Y. & Xiao, J. (2018) Probiotics for Preventing Cognitive Impairment in Alzheimer’s Disease. DOI: 10.5772/intechopen.79088

https://www.intechopen.com/books/gut-microbiota-brain-axis/probiotics-for-preventing-cognitive-impairment-in-alzheimer-s-disease

Chỉ ăn thức ăn gốc thực vật không chế biến – có thể ngừa và trị được mọi thứ bệnh mãn tính.

Hiện nay hầu hết chuyên gia sức khoẻ thừa nhận tình trạng viêm lâu dài là nguyên nhân chính gây nên các bệnh mãn tính – từ cao huyết áp, ung thư, tiểu đường, suy tim đến suy trí nhớ. Ngày nào cũng ăn thịt, đường và thực phẩm chế biến hoăc ngày nào đầu óc, tình cảm cũng căng thẳng túi bụi thì tạo ra nhiều độc tố đưa đến chứng viêm trong cơ thể. Ăn nhiều quá – một tình trạng phổ biến nhất ở các xứ giàu có – càng làm tê hại hơn.
Các bác sĩ và chuyên gia y tế được phỏng vấn trong loạt video “Bí quyết y học tự nhiên” (Natural Health Secrets ) đồng ý rằng chế độ ăn uống thực phẩm gốc thực vật, ngủ nghỉ đủ và thể dục thích hợp là liệu pháp cơ bản chữa trị các bệnh mãn tính rất hữu hiệu.
Liệu pháp này tuy đơn giản nhưng không dễ thực hiện cho những ai đã quen với chế độ ăn uống nhiều thịt, nhiều đường, bánh ngọt, nước ngọt, nhiều dầu và đầu óc bận rộn cả ngày…

Nếu không thực hiện được đầy đủ từ đầu thì thay đổi từ từ sẽ dễ dàng hơn. Chúng ta có thể bắt đầu 1 ngày 1 tuần không ăn thịt cá, sữa bò… rồi từ từ tăng lên 2 ngày, 3 ngày , 4 ngày , 5 ngày 1 tuần. Cắt giảm được thịt cá, đường muối, bánh mì, bánh ngọt, nước ngọt mà tăng rau cải ngày nào thì giảm viêm trong người ngày đó, có thể làm khoẻ hơn, hoặc ít nhất không tệ hơn. Ăn càng thức ăn chống viêm nhiều hơn thức ăn gây viêm thì sức khoẻ tốt hơn và bịnh nếu có sẽ giảm nhanh hơn.
Sự hổ trợ trong gia đình cũng đóng vai trò then chốt giúp người bệnh. Nếu được mọi người cùng theo đuổi liệu pháp này để hổ trợ người thân trị bịnh và giúp mình ngừa bịnh thì kết quả sẽ đạt được nhanh chóng.

Sơ lược nguyên nhân gây viêm dài hạn.

Thực phẩm gốc động vật:
Thịt cá và sản phẩm gốc động vật nào cũng chứa nhiều vi sinh tiết ra nhiều độc tố (endotoxin). Ăn thịt sống hay chin đếu có nghĩa là ăn những độc tố đó. Mỡ bảo hoà trong thịt lại tăng lượng độc tố chuyển vào máu. Kết quả là tăng chứng viêm trong người (Greger, 2012). Vi sinh độc hại có sẵn trong cơ thể lại thích mội trường axit do thịt ăn vào tạo ra, nên ăn nhiều thịt mỡ sẽ làm vi sinh độc hại sinh sôi và tăng trưởng trong đường tiêu hoá, nâng cao mức lượng nội độc tố, gây thêm viêm đưa đến nhiều thứ bệnh (Minich D., 2017)

Thực phẩm chế biến:
Có nhiều người không ăn thịt hoặc ăn ít thịt nhưng ăn thực phầm chế biến nhiều đường và dầu thưc vật tinh chế (chứa quá nhiều omega 6) cũng bị nhiều chứng bịnh mãn tính kể cả tiểu đường, suy tim mạch, suy trí nhớ vì thực phẩm chế biến, đường, tinh bột và dầu thực vật tinh chế đều gây nên viêm.

Tình trạng căng thẳng
Sự căng thẳng tinh thần tình cảm lâu dài tăng mức hoc môn cortisol tới mức cơ thể không còn khả năng kiểm soát tình trạng viêm. Tình trạng viêm trong cơ thể cứ gia tăng, làm suy yêu hệ miễn nhiểm và gây ra nhiều bịnh mãn tính. (Carnegie Mellon University, 2012)

Thức ăn gốc thực vật không chế biến chống viêm:

Ngược lại thức ăn rau quả và hạt nguyên thô (whole), cùng với lối sống thư thái và khoan dung có ảnh hưởng chống viêm nên có thể chữa lành và ngăn ngừa các bịnh mãn tính.

Đúng vậy, không có cách nào giảm huyết áp hữu hiệu và nhanh bằng cách ngưng ăn thịt, thức ăn uống có sữa, trứng, đường, bột tinh chế và dầu tinh chế để chỉ ăn rau quả (đủ thứ màu) và các loại hạt chưa biến chế cùng với lối sống khoan dung thư thái.

Cách đó cũng là cách nhanh và hữu hiệu nhất để trị ung thư, tiểu đường, viêm khớp, loạn tiêu hoá, suy tim mạch, suy thận, suy gan, suy sụp trí nhớ theo kinh nghiệm của các bác sĩ và chuyên gia y tế trong loạt phỏng vấn trên.

Một số bằng chứng

Sau đây là một số trường hợp cụ thể do những bác sĩ và chuyên gia y tế trình bày trong loạt phỏng vấn “Natural health Secrets” (Jonathan Otto and Natural Health Secrets, 2019).

Bác sĩ Michael Klaper: (Tim mạch, tiểu đường, đau khớp, phì, lỡ da)
“ Tôi nhớ tới một bệnh nhân đàn ông gần 60 tuổi, chuyên viên vật lý trị liệu Động mạch ông ta nghẹt đến nỗi ông ta không thể đi bộ ngang qua sân 20 mét mà không ngừng nghỉ vì cơn đau ngực. Ngực ông đau đến nỗi ông tái xám cả người, và phải uống nitroglycerin. Thân thể ông ta không những thấy khổ sở, đáng lo, mà tạo cảm giác như ông ta sắp chết và chờ chết. Vậy mà sau khi giúp ông ta chỉ ăn uống thuần rau quả, một chế độ ăn uống nhẹ nhàng cho động mạch, mãng mỡ bám thành động mạch của ông ta bắt đầu rớt đi. Động mạch mở ra. Máu chảy mạnh. Sau 10 ngày ông ta đi bộ qua lại sân đó dể dàng không bị đau ngực nữa. Sau ba tuần, ông ta đi bộ khắp cả y viện, rồi leo lên đồi sau y viện. Ông ta sống lại. Bước đi mạnh mẽ và sắc mặt hồng hào trở lại. Thật là một chuyển biến ngoạn mục.”

“ Tôi nhớ một bệnh nhân khác tên Ken. Anh ta cao huyết áp, tiểu đường, đau khớp và da bị lở. Chúng tôi cho anh ta ăn thuần thức ăn thực vật (rau,quả, hạt, củ) không chế biến. Anh ta tiêu biểu tất cả các bệnh nhân khác và chúng tôi có thể bảo đảm bất cứ ai nghiêm túc theo chế độ ăn uống này cũng hết bịnh như anh Ken.
Chỉ trong 5-6 ngày và vài tuần, quý vị sẽ thấy thay đổi như anh Ken. Đúng vậy, chỉ sau ít ngày ăn thuần rau quả hạt không chế biến, họ bắt đầu bớt phì, động mạch mở ra, huyết áp giảm đi, khớp giảm đau, vãy nến trên da biến đi, phổi suyễn bớt khò khè và chứng nhức đầu cũng không còn. Họ trở nên rắn chắc, bình thường, khoẻ mạnh, mắt sáng ra, và không cần gói thuốc họ mang theo khi vào y viện nữa. Không cần thuốc huyết áp nữa, không cần thuốc tiểu đường nữa. Vì họ không còn bị tiểu đường , không còn cao huyết áp nữa.

“Tôi sung sướng thấy hàng trăm trường hợp vậy. Hiện giờ tôi là một trong những bác sĩ hạnh phúc nhất vì bệnh nhân của tôi khoè mạnh trở lại.
Khi nói về những thứ bệnh mãn tính liên quan đến viêm , rau xanh đậm màu phải là món đứng đầu bảng trong chế độ ăn uống của quý vị.
Tôi nói với bệnh nhân của tôi rằng màu xanh và màu vàng phải là màu ưa thích nhất của quý vị. Bữa ăn trưa, bữa ăn tối, ăn rau nào đó có màu xanh và màu vàng. Nên ăn nhiều rau xanh đậm như hoa cải xanh, cải xanh, bok choy, cải làng, dền xanh, măng tây. Đồng thời hãy ăn khá khá rau màu vàng như cà rốt, khoai lang, bí đỏ, khoai mở vàng…. Vì những thứ này chứa nhiều chất chống oxy hoá (antioxidant)”

(Bác sĩ Klaper tốt nghiệp Bás sĩ Y khoa năm 1972 tại Đại học Y khoa Illinois, học thêm chuyên khoa giải phầu, gây mê và chỉnh hình tại Đai học Bệnh viện British Columbia ở Vancouver và Nhi Khoa tại Đại học Bệnh viện California. Qua kinh nghiệp nghề nghiệp, BS Kapler nhận ra rằng nhiều bịnh tật trên các bịnh nhân của mình – như nghẹt động mạch, Cao huyết áp, mập phì, tiểu đường của người lớn , ngay cả một số loại viêm khớp, suyễn và nhiều bịnh quan trọng khác trở nên tệ hơn hoặc là hậu quả của chế độ ăn uống gồm nhiều dường, nhiều mỡ, nhiều muối, thực phẩm chế biến, thực phẩm gốc động vật thịnh hành ở Mỹ.

BS Klaper là Giám đốc Viện Giáo dục và Nghiên cứu Dinh dưỡng (Institute of Nutrition Education and Research) từ 1992 đến 2015 trong vai trò chỉ đạo nghiên cứu chú trọng về những người chỉ ăn thực phẩm gốc thực vật. BS Kapler có làm việc tại NZ 3 năm và từ 2009 đến 2018 làm việc tại Trung Tâm Y tế “TrueNorth Health Centre” ở Santa Rosa, là trung tâm y tế chuyên sử dụng biện pháp nhịn ăn và chế độ thức ăn gốc thực vật toàn phần để cải thiện sức khoẻ, CA. Hiện nay BS Klaper thuộc Hội đồng Cố vấn cho Dự án “Plantrician” và “International Journal or Disease Reversal and Prevention”

BS Kim Williams (BS trưởng Tim mạch, Huyết áp, tiểu đường)
“ Khi theo dõi huyết áp những bệnh nhân bất đầu chế độ chỉ ăn thực phẩm gốc thực vật, tôi thấy một phần ba giảm huyết áp rất nhiều, một phần 3 giảm trung bình còn một phần ba giảm nhẹ. Những người giãm huyết áp nhiều phải rất cẩn thận, vì sẽ tới lúc họ cần giảm liều lượng thuốc huyết áp. Nếu không theo dõi mỗi ngày để giảm thuốc họ sẽ bị nguy hiểm vì huyết áp của họ có thể đùng một cái giảm xuống còn 80/50 và bị choáng váng.
Tôi cũng đã thấy một số bệnh nhân sau khi chuyển sang chế độ ăn uống thuần gốc thực vật gặp rắc rối với thuốc insulin vì tình trạng tiểu đường đã cải thiện nhiều.
Vì vậy nếu quý vị đang cố gắng cải thiện sức khoẻ, xin hãy cộng tác với bác sĩ của mình để theo dõi tình hình kịp thời giảm thuốc uống.”
(BS Kim Williams là bác sĩ tại y viện tim mạch Rush Cardiology thuộc Đai Hoc Y khoa Rush, Oak Park, Chicago)

BS Klaper về bộ óc và trí nhớ:
“ Hiện nay ai cũng lo sợ – lo sợ rất đúng- là về già mình sẽ mất khả năng suy nghĩ và nhớ. Trước đây chúng ta không biết lý do tại sao nên nghĩ đó là diễn trình tuổi già. Nhưng càng nghiên cứu thì các khoa học gia càng thấy rõ không phải vì già mà mất trí nhớ. Có nhiều người trên 100 tuổi mà vẫn sáng suốt, nhạy bén và rõ ràng không suy giảm trí nhớ. Khi chúng ta xem kỹ những bịnh còn lại trong cơ thể, một tình trạng cơ bản cứ hiện lên. Đó là tình trạng viêm xãy ra trong các mô tế bào và tình trạng tuần hoàn máu chắc chắn ảnh hưởng đến sức khoẻ của cơ quan trong cơ thể. Khi nhìn tới não bộ, chúng ta bây giờ thấy tình trạng viêm có một vai trò quan trọng trong chứng trầm cảm và suy sụp trí nhớ, và sự tuần hoàn của máu nữa.”
“Không có gì có thể thay thế những động mạch trơn tru rộng đường cho máu chảy mang khí oxy và dưỡng chất đến mô não, và mọi tế bào cơ thể. Khi gặp người bị mất khả năng tinh thần, bác sĩ khám óc sẽ thấy rõ ràng là động mạch dẫn máu lên não bị nghẹt, và các mô tế bào bị viêm. Họ sẽ hỏi: Tạo sao vậy? Các bạn biết, có lẽ không phải vì vi khuẩn, cũng phải là vì các tia sang lạ từ vũ trụ. Mà chắc chắn là do thức ăn những người này tiêu thụ trong 60 năm, 70, năm, 80 năm ở xứ văn minh như Âu Mỹ – gồm toàn chất đạm động vật và sữa bò, dầu ăn và đường và hoá chất thực phẩm. Đây là hổn hợp độc tố chảy qua tế bào não ngày này qua ngày kia và qua những động mạch trong não. Và càng ngày càng nhiều bác sĩ và chuyên gia y tế đều đồng ý rằng đó là cách mà chủ nhân bộ não đó đã đối xử với não đó bao nhiêu năm qua. Và rốt cuộc nguyên nhân chủ chốt của bịnh mất trí nhớ là thức ăn không lành mạnh”.

“Khi nói chuyện với các sinh viên y khoa trẻ, tôi nói ‘Bạn không thể thực hành y khoa mà không để ý đến sự kiện này. Chính là thức ăn của bịnh nhân quý bạn đang thay đổi họ. Đây là sào huyệt của chứng viêm. Đây là chổ nằm của hệ miễn nhiễm. Đây là chỗ ung thư bắt đầu. Đây là chổ chứng tự miễn nhiễm khởi đầu, ở cấp độ DNA, và thức ăn chính là lực bật lên và tắt gen. Chúng ta không thể giả vờ là sự kiện này không xãy ra. Nó áp dụng cho toàn bộ dinh dưỡng trong chế độ ăn uống của chúng ta.’
Vì thế, sức khoẻ khởi đầu bằng lối sống lành mạnh, bắt đầu với thức ăn lành mạnh, tức là thực phẩm gốc thực vật dạng thô. Không có thuốc tây nào, thuốc bổ sung nào, dược thảo nào có thể thay thế món xà lách, món xúp, rau cải, qui noa, trái cây, thực phẩm thực vật dạng thô. Đó là nền tảng sức khoẻ thứ nhất.”

Dr. Ayesha Sherzai:
“Hãy xem kết quả nghiên cứu trong thập niên 1990 khi BS Paul Giam ở Loma Linda so sánh sức khoẻ của những người chỉ ăn thực phẩm gốc thực vật so với những người khác trong chương trình nghiên cứu của nhóm Seventh Day Adventist. Rõ ràng là những người không theo chế độ ăn thuẩn thực phẩm gốc thực vật mà ăn nhiều thức ăn gốc động vật kể cả thịt gà và cá có nguy cơ bị mất trí nhớ (Alzheimer’s) cao gấp đôi những người chuyên ăn thực phẩm gốc thực vật”.
( BS Ayesha Sherzai là 1 giám đốc chương trình phòng ngừa bịnh Alzheimer’s tại Trung Tâm y tế Đại học Loma Linda)

Dr. Peter Breggin (Bạch cầu lymphô mãn tính)
“Tôi xin kể một chuyện xãy ra trong nghề nghiệp bác sĩ tâm lý của tôi. Tôi không tin loại chuyện này. Tôi không tin mốt nhất thời. Tôi không tin phép lạ chữa bịnh. Tôi chống tất cả những thứ đó. Vấn đề là trở lại cách ăn uống lúc cơ thể chúng ta lớn lên.
Tôi có một người bạn, một giao sư Đại học. Chúng tôi có cùng quan diểm chính trị. Anh ta không cho ai biết, ngoại trừ bà xã anh ta, là anh ta bị bạch cầu lymphô bào mãn tính (chronic lymphocytic leukemia). Có lẽ anh ta phải sống với bịnh này suốt đời. Tôi thúc anh chuyển sang ăn thực phẩm thuần thực vật và giới thiệu anh với BS. Pam. Anh ta bắt đầu ăn thực phẩm toàn gốc thực vật không chế biến. Rồi anh ta hết bịnh bạch cầu lym phô bào mãn tính. Tôi không phải là người nhẹ dạ dễ tin đâu. Chế độ ăn uống chỉ gồm thực phẩm gốc thực vật có lý vì hầu như nó chỉ là thực vật. Tất cả xã hội có sức khoẻ tốt nhất là xã hội mà dân chúng ăn nhiều thực vật nhất. Pam không khuyên bạn chỉ ăn thực phẩm gốc thực vật, nhưng tôi nghĩ bà ấy nói đúng là càng ăn nhiều thực vật; và càng tránh sản phẩm sữa bò và thực phẩm chế biến thì càng có cơ hội thoát hậu quả bịnh tim, bịnh cao huyết áp, bịnh suyễn và càng có cơ hội phục hồi sức khoẻ.”

BS Pam Popper : (Huyết áp, suyễn, loét ruột già)
“Một trong những cộng tác viên kinh doanh của tôi là BS Peter Breggin, một bác sĩ tâm lý nỗi tiếng. Ông ta là người không bao giờ cho bệnh nhân mình uống thuốc tây trong 55 năm hành nghề. Ông ta tuyệt vời trong lãnh vực bịnh tâm thần nhưng lại không bao giờ để ý đến sức khoẻ sinh học. Ông ta bị suyễn, lúc nào cũng bị cảm lạnh và nhiễm trùng. Ông ta uống thuốc huyết áp dài dài và vợ ông ta bị lỡ loét ruột già (ulcerative colitis). Ông ta chú tâm vào bịnh tâm thần đến nỗi không có thì giờ chăm sóc sức khoẻ mình. Vì vậy khi Peter được 82 tuổi, ông ta quyết định thay đổi chế độ ăn uống. Ông ta sút 12 kí lô và nhìn trẻ hơn 20 năm trước. Ông ta không cón phải uống thuốc huyết áp, thuốc suyễn nữa. Bà vợ ông ta cũng thay đổi chế độ ăn uống và dứt binh lỡ loét ruột già đã hành hạ bà bao nhiêu năm.”
(BS Pam Popper là bác sĩ y học tự nhiên -naturopathic doctor- PhD và là tác giả sách- Food over medicine va sách : Solving America’s healthcare crisis)

BS. Peter Breggin:
“Sau 2 tuần ăn toàn thức ăn gốc thực vật không chế biến, tôi thấy yếu người. Tôi tự bảo mình: Ăn như vậy là tào lao. Nhưng vợ tôi (Ginger) bảo: Sao anh không thử đo huyết áp mình. Tôi nghe lời và thấy huyết áp tâm trương (systolic) xuống còn 100.
Vậy là tôi không còn bị cao huyết áp nữa. Mà chỉ cần có 2 tuần lễ với chế độ ăn uống chủ yếu là thực phẩm gốc thực vật không chế biến. Thật thú vị, Vì vậy tôi tiếp tục và sụt gần 30 cân (14 kg).
Vợ tôi bắt đầu chế độ ăn uống mới và sau 2 tuần lễ, bà ấy lần đầu tiên hết đau kể từ khi tôi quen biết bà ấy (tôi nhớ trước đó phải đưa bà ấy đi cấp cứu ít nhất 12 lần). “

Liana Werner-Gray: (Ung thư)
“Tôi lớn lên ở vùng Alice Springs ở giữa Úc châu. Được nuôi dưỡng cần thận nên tôi lớn lên khá khoẻ mạnh. Tuy nhiên khi lên Brisbane học Đại học, tôi bất đầu lao vào lối sống ăn nhanh ăn lẹ với đủ thứ thức ăn chế biến ở McDonald, Pizza, KFC, Doritos. Sáng trưa chiều tối lúc nào cũng ăn thức ăn tạp nhạp. Năm năm như vậy cho tới một ngày tôi cảm thấy có gì lạ lạ nổi lên ở cổ. Tôi đi bệnh viện khám mới biết là mình bị một khối ung thư bằng trái bóng bàn trong tuyến bạch cầu. Mới có 21 tuổi.
Tôi nhớ lại những gì học được từ thổ dân bản xứ. Tôi phải trở lại thiên nhiên, ăn thức ăn thật sự có dinh dưỡng và chữa lành thân mình. Tôi tự nhủ trong 365 ngày tôi sẽ chỉ ăn thức ăn trực tiếp ra từ đất.
Trong vòng 3 tháng, khối ung thư đường kính 3.7 cm tan mất, hoàn toàn biến mất. Vâng chỉ sau 3 tháng thay đổi chế độ ăn uống, và ngừng ăn 4 thứ có hại nhất là gluten (trong bột mì) đường trắng, sản phẩm sữa và thứ gì thay gen, không tự nhiên và tất cả chất bảo trì thực phẩm, bổ sung thực phẩm…. Đúng vây, tôi dẹp hết 4 thứ đó và thay thể những thứ tôi thèm ăn trước đó bằng thực phẩm tự nhiên gốc thực vật. Rồi tôi cũng bắt đầu ép nước rau quả (đặc biệt lúc nào cũng có giá hoa cải xanh – Broccoli sprouts và củ nghệ) để uống 6 lần 1 ngày, tôi cũng uống hổn hợp đất sét bentonite.
Chế độ ăn uống của tôi chỉ có vậy thôi. Sau 3 tháng khối ung thư biến mất và từ đó đế nay, sau 10 năm tôi vẫn khoẻ mạnh, không bị ung thư nữa. “

Steve V. (Bịnh đa xơ Multiple sclerosis)
“Tháng 9 năm 2014, mắt tôi có vấn đề. Sau một loạt khám nghiệm, bác sĩ cho tôi biết tôi bị bịnh đa xơ (MS – Multiple Scleroris). Một bác sĩ bạn tôi giới thiệu tôi tới BS Kahn. Bác sĩ Kahn nói rằng, Đây là một chứng bịnh thông thường mà người ta gọi là bịnh đa xơ hay MS nhưng thật ra nó là một vấn đề đường ruột. Mình phải sửa chữa đường ruột. Phải giảm hệ miễn nhiễm từ trạng thái quá cảnh gíac -thấy cái gì cũng là ngoại thể xâm lăng-xuống tình trạng binh thường.

Trước hết là phải thay đổi chế độ ăn uống, thứ hai cung ứng một ít thứ thuốc bổ sung dinh dưỡng mà thức ăn không cung cấp được cho để hạ hệ miễn nhiễm xuống tình trạng phòng vệ thấp hơn.

Sau sáu tháng, tôi hết bịnh. Tôi từng phải uống thuốc cholesterol, bây giờ không cần nữa. Tôi giãm 9 kí lô nhờ chế độ ăn uống này. Tôi có thể chơi dã cầu với các con tôi, là chuyện tôi không làm được trước đó.”

Dr. Alan Goldhamer: “ Chế độ ăn uống, ngủ, và thể dục là những gì chúng ta có thể làm để sống cho khoẻ mạnh. Phần lớn nhiệm vụ của chúng tôi là hướng dẫn, dạy người ta sống sao cho lành mạnh. Ăn thế nào, thể dục làm sao và cách đảm bảo nghỉ ngơi / ngủ đầy đủ. “
“ Chúng tôi cũng xuất bản một số tài liệu trên báo chí y học. Trường hợp mới nhất được đăng trên Tập san Y học Anh quốc (British Medical Journal) về một phụ nữ ung thư hạch lymphô trong 2 năm tới gia đoạn 3. Bà thực hiện 21 ngày nhịn ăn và khối ung thư của bà biến đi trong lúc nhịn ăn. 10 ngay ăn trờ lại, theo dõi trong 3 năm cho thấy bà ta qua khỏi ung thư lym phô bằng cách ăn thức ăn thuần gốc thực vật.

“ Phương pháp trị bịnh của chúng tôi không phải dễ dàng mà có vẻ nguy hiểm và cực đoan đôi với nhiều người vì nó đòi hỏi họ phải bỏ lối sống quen thuộc cố hữu trãi qua hàng bao nhiêu chục năm trong đời họ. Ăn uống lành mạnh, đi ngủ đúng giờ, tập thể dục thích hợp mỗi ngày là lối sống quá mức tưởng tượng của nhiều người”.
(BS Alan Goldhamer là sáng lập viên của trung tâm y tế TrueNorth Health Centre, tốt nghiệp Western States Chiropractic College in Portland, Oregon.)

Xin lưu ý: Bài viết này chỉ có mục tiêu phổ biến thong tin chứ không thay thế ý kiến của bác sĩ chăm sóc quý bạn.

Tham khảo:

  1. Carnegie Mellon University (2012) How stress influences disease: Study reveals inflammation as the culprit. ScienceDaily. https://www.sciencedaily.com/releases/2012/04/120402162546.htm
  2. Greger, M. (2012). Dead Meat Bacteria Endotoxemia. NutritionFacts.org
  3. Jonathan Otto and Health Secret, LLC (2019). Natural Health Secrets. Episode Transcripts. Hosted by Jonathan Otto.
  4. Minich, D. (2017) What you need to know about a high-fat diet. Huffpost. https://www.huffingtonpost.com/entry/what-you-need-to-know-about-a-high-fat-diet_us_595f22c4e4b0cf3c8e8d57b0
  5. Kapler, M. About Dr. Kapler. https://www.doctorklaper.com/about